“በስቢስና ነይርና” እንታይ ማለት እዩ?

ፖለቲካዊ ትርጉም “በስቢስና ነይርና” ብንፁር ክፍለጥ ኣለዎ!
(ድወት)

ቀልቢ ብዙሓት፤ ብፍላይ ኣብ ፖለቲካዊ ኩነታት ዓዶም ዝነጥፉ ሰባት ካብ ዝሰሓባ ገምጋም ህወሓት ሓንቲ ‘በስቢስና ነይርና’ እትብል እያ። እዛ ገምጋም እዚኣ ስኽ ኢልካ ካብ ባዶ ተበጊስካ ወይ እውን ቃላት ንምጥዓም ኢልካ ዝተብሃለት ከምዘይኮነት ግልፂ እዩ።
ኣብዚ ዓመት መጀመርታ ጀሚሩ ክሳብ እዛ ዕለት እዚኣ ኣጀንዳ ኮይኑ ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ዝካየድ ዘሎ ገምጋም ካብቲ ኣብ መባእታ 2009 ዓ.ም ዝተጀመረን ሰኣን ምስ ሰባት ተተሓሒዙ ምኻድ ዝፈሸለን ብዕምቆት ናይ ምሕዳስ ጉዕዞ ኣካል እዩ። ኣብዚ ነዊሕ ግዝያት ዝገበረ ገምጋም ብዙሓት ነገራት ይልዓሉ ኣለዉ። ብፍላይ ካብ ጉባኤ መበል 12 ጀሚሩ ህዝቢ ዓው ኢሉ ምዝራብ ጀሚሩ ኣሎ። ህዝቢ ብልክዕ እቲ ዘጋጠሞ ዘይሓሰቦን ዘይሓለሞን ስእነት ሰናይ ምምሕዳርን ልምዓትን ይዛረብ ኣሎ። ሕዚ ‘በስቢስና ነይርና’ ክሳብ ዝምባል ዝበፅሕ ገምጋም ክርአ ዝገበረን እቲ ውዱብ ናብ ንቡር ፖለቲካዊ መንነቱ ተመሊሱ ቃልሲ ክመርሕ ዘአንፈተን ወርቃዊ ኣጋጣሚ ብክልተ መንገድታት ቅርፂ ዝሓዘ እዩ ምባል ይከኣል።እቲ ሓደ እቲ እናተዋህለለ ዝመፅአ ሰናይ ምምሕዳር ናይ ምስኣን ከይድን ልምዓት ናይ ዘይምምፃእ ኩነትን እንትኸውን እቲ ካልኣይ ድማ መበል 12 ጉባኤ ህወሓት እዩ ምባል ይከኣል።
ህዝብና ሰናይ ምምሕዳር ስኢኑ እዩ ተጋዲሉ። ልምዓት ከም ፅሩይ ማይ ንጉሆ ሃሪፉ እዩ ብልቢ ተጋዲሉ፤ተሰዊኡ። ቁሸታት ትግራይ ዓንየን።ስድራ ፀኒቱ፤ምእንቲ ሰናይ ምምሕዳር፣ሰላምን ልምዓትን። ንስለ ዲሞክረሲ ክብሃል ህዝቢ ትግራይ ውድብ ይኣኽለኒ ኵናት ተወዲኡ ደርጊ እውን ወዲቑ እናበለ እኳ ዒፍ ክሳብ ዝብሎ መላምል ደቁ ሂቡ። እዚ ትማሊ እዩ።
ደርግ ወዲቑ። ስርዓት ተሃኒፁ። ኣብ ዲሞክራስያዊ ሓድነት ዝተመርኮሰ ህይወት ክህሉ ኢትዮጵያ ብሓዱሽ መልክዕ ተሰሪሓ። ህዝብታታ ኣብ ትሕቲ ዝተሰማምዕሉ ሕገ መንግስቲ ክነብሩ ሰነድ ኣፅዲቆም። ብመስመር ልምዓታዊ ዲሞክራሲ ዝተሓንፀፁ ናይ ልምዓት ቅርፅታት ብደረጃ ሃገር ኮነ ዓለም ክብሪ ህዝብና ክምለሱ ዝጀመሩሉ ኩነታት ተፈጢሩ።
ደርግ ስርዓት እምበር ሰብ ከምዘይኮነ ይፍለጥ እዩ። ተጋዳላይ መለስ ዜናዊ ሓደ እዋን ደርግ ኩሉ ሻብ ኣሎ ዝበሎ ምስዚ ሓሳብ እዚ ብቐጥታ ዝዛመድ እዩ። ደርግ ሰብ ስለዘይኮነ፤ስርዓት ስለዝኮነ ኩሉሻብ ክህሉ ይክእል እዩ። ከም ኣበሃህላ ተጋዳላይ መለስ ጠላም ኣብ ዘለዎ ደርግ ኣሎ።ፀረ ህዝቢ ኣተሓሳስባን ተግባርን ኣብ ዝበዝሓሉ ደርግ ኣሎ።
ደርጋዊ ስርዓት ብዲሞክራስያዊ ስርዓት እናሰዓርካ ኣብ መወዳእታ ዲሞክራሲ ባህሊ ህዝቢ ክከውን ብምግባር ዘላቕነት ዘለዎ ዲሞክራስያዊ ማሕበረሰብ ምፍጣር ከምዝከኣል ካብ ኣስተምህሮታት እቲ በሊሕ ተጋዳላይ ምምሃር ይከኣል።
ኣብ ትግራይ ኮነ ኣብ መላእ እዛ ሃገር እምብኣር ንነዊሕ ዓመታት እናተሸብለሉ ዝመፅኡ ፀገማት ኣብ መወዳእታ ጉድ እናወለዱ ከይዶም። ህዝቢ ይዓግብ ኣሎ እናተብሃለ ኣብ ፆም ሕዱር ከብዱ ዝቕልድ ኣመራርሓ ተፈጢሩ። እዚ ከይኣክል ከይበልዐ በሊዕኻ ከይፀገበ ፀጊብካ እናተብሃለ መፂኡ። እዚ ጥራሕ ከምኮነ ኸ መዓዝ ሓሚቑ? ከም ኣገላልፃ ኣባል ፖሊት ህወሓት ኣይተ ጌታቸው ረዳ “ፈራሕ ማሕበረሰብ” ተፈጢሩ። ደርግ ዝአካል ግፍዓዊ ስርዓት ብደንጎላን ጎዞሞን ዘውደቐ ህዝቢ ብዝገርም ኩነታት ንናይ ባዕሉ ካድረታት ክፈርሕን ክስከፍን ጀሚሩ። ምብስባስ ዓይኑ ዘፍጠጠ ኣካል፣ ዝርአን ዝጭበጥን ሓይሊ እናኾነ መፂኡ።
ድሕሪ እቲ ንመበል 12 ጊዜ ዝተኻየደ ውድባዊ ጉበኤ እምብኣር ሳላ ህዝብን መሊኡ ዘይለመሰ ኣካል እቲ ውድብን ኣብ ጎደና ልምዓት ኣለና ህዝብና ይሓልፈሉ ኣሎ ዝብል ሓይሊ ኢዱ ዝህበሉ ኩነታት ተፈጢሩ። ህዝብና እውን ቀኒዑን ዓው ኢሉን “ንሕና እኮ ኮን ዶ ኾን ናብ ልባ ትምለስ ውድብና ኢልና እምበር ኣብ ፀገም ኢና ዘለና።” ምባል ጀሚሩ።ህዝብን ውድብ ብቐረባ ክናበቡ ዝገበረ መድረክ ኮይኑ ሓሊፉ።ንዕኡ ስዒቡ ኣብ ዝተኻየዱ መድረኻት ብዕምቆት ምሕዳስ እውን እንተኾነ ህዝብና ምእንቲ እታ ብደሙ ዘሰገና ውድቡ ክትዕሪ ዝከኣሎ ኩሉ ገይሩ።ከምታ ልማዱ እንኳዕ ድኣ ፀገምና ንገሩና በልኩምና እምበር ባዕልና ክነዕርዮ ኢና ኢሉ ንለውጢ ተሸባሺቡ። ካብ ክልል ክሳብ ጣብያ መድረኻት ተካይዱ።
ከምቲ ኣብዚ ናይ ሕዚ ሻብዓይ ውድባዊ ኮንፈረንስ ዝተፀነረ ብፍላይ ኣብ መባእታ 2009 ዓ.ም ዝተጀመሩ ብዕምቆት ናይ ምሕዳስ መድረኽ ህዝቢ ዓብዪ ተስፋ ዘሕደረሉን እቲ “በስቢስና’ ዝብሃል ዘሎ ገምጋም ጎሊሁ ወፂኡ ብማዕረ ቑመቱ ዝስፈ መፍትሒ ክእለሸሉ ገዚፍ ተስፋ ተነቢሩሉ ነይሩ። ይኹን እምበር ኣብ መግለፂ ቅዋም ሻብዓይ ኮንፈረንስ ህወሓት ከምእተቐመጠ “ብምኽንያት ምስ ሰብ ተላጊቡ ዘይምርኣዩ” ኣደዳ ተወሳኺ ሕመቓትን ምጉታም ገምገማትን ኮይኑ። ህዝቢ “ንሕና እኮ ክትዕርዩ መሲሉና እምበር ክተውቅዑና ኣይነበረን ኣፍና መሊእና ዝተዛረብና።” ኢሉ ነቲ ውድብን መድረኽን ኣብ ሕቶ ኣውዲቕዎ።እዚ ድማ ናይቲ ናይ ምብስባስ ከይዲ ሓደ ተደማሪ ባእታ ኮይኑ።ወዮ ዓይኑ ዘፍጠጠ፣ ዝርአን ዝጭበጥን ሓይሊ ኮይኑ ዝመፅአ ምብስባስ “ከይጭፍልቐካ!” ኢሉ ዘፈራርሕ ሓያል ሓይሊ ኮይኑ።
እዚ ኩነታት እዚ ብግቡእ ዝተረደአ ውድብ ህወሓት ኣድላይነት ቀፀልቲ መድረካት ኣብ ግምት ውሽጢ ብምእታው ናብ ዘየናሕሲ ገምጋም ኣትዩ። ኣብ መጀመርታ እዋናት እዚ ዓመት ድማ ኣብ ታሪክ እቲ ውድብ ዝተፈለዩ ዝብሃሉ ተርእዮታት ዝተኣናገደ መድረኽ ኣካይዱ።
እቲ ሓደ ፍሉይ ናይዚ ሕዚ ዘለናዮ መድረክ ባህሪ ብዓሚቕ ገምጋም ማእኸላይ ኮሚቴ ተጀሚሩ፣ ሓደሽቲ ክብሃሉ ዝኽእሉ ውሳነታት ኣተኣናጊዱን ንካልኦት ግዳማውን መሓውራውን ኣካላት መምሃሪ ክኸውን ብዝክእል መልክዑ ዝፍፀም ዘሎን ምዃኑ እዩ።35 መዓልታት ከምዛ ፃት ኮፍ ኢሉ ተገማጊሙ። ኣብ ታሪክ እቲ ውድብ ፈላማይ ክብሃል ብዝኽእል መልክዑ ብገምጋም ኣቦወንበሩ ኣውሪዱ።ትግራይ ንፈለማ እዋን ብገምጋም ርእሰ ምምሕዳራ ኣውሪዳ። ካልአት ውሳነታት እውን ብልክዕ እቲ ዝተፈጠረ ፀገምን ዝተገበረ ጥፍኣትን ተወሲኖም። እዚ ገምጋም እዚ ኣብ ላዕለዋይ ካድረ እውን ቀሪቡ ዓሚቑን ሰፊሑን። ዕዮ ገዛ እውን ተወሲድዎ። እቲ ዝበስበስበ ፈለማ ዓይኑ ዘፍጠጠ፡ ዝርአም ዝጭበጥን ዝነበረ፤ ዳሕራይ እውን ከፈራርሕ ዝጀመረ ሓይሊ ናይ ምቕርሳም ስራሕ ተጀሚሩ።ኔትውርክታት ዝተደፈናሉ ሓመድ ክፍሓር ተጀሚሩ። ንህዝቢ ትግራይ ድማ ሓዱሽ ብስራት ፀሓይ ኮነ።
ስለዚ “በስቢስና ነይርና” ክብሃል እንተሎ ኣብ ህዝብና ዝተፈፀመ ጥፍኣትን በደልን ክንድቲ ዝተፈፀመሉ ዕምቆትን ስፍሓትን ርኢኻ እዩ ክምዘን ዘለዎ። እዚ ናብ ዞባታት፣ወረዳታትን ጣብያታትን ክወርድ እንተሎ ድማ እቲ ዝበስበሰ ኣካል እናበዝሐን እናተሓላለኸን እዩ ዝኸይድ። ኣብ ኩሎም ሕዚ ዝግበሩ ዘለዉ ገምጋማት ላዕለዋይ ካድረ ኮነ ሐፋሽ እዚ ከምዚ ዝበለ ገምጋም ብግቡእ ትርግሙ ተራእዩ ክውሰድ ኣለዎ።
ፖለቲካዊ ትርጉም ‘በስቢስና ነይርና’ እቲ ሕማቅ ክስዕረና ተቓሪቡ ነይሩ፤ ማለ ት ስለዝኮነ ነቲ ሕማቅ እትስዕረሉ መንገዲ፣ ብፅቡቅ እትቅይረሉን ንሱ ሓይሊ ዝርከበሉን መንገዲ ምምዕርራይ ማለት እዩ። ከምኡ እንተዘይኮይኑ መሕዘኒ መዝሙር ካብ ምዃን ሓሊፉ ትርጉም ኣይክህልዎን!!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *