‹ተጋሩ ንምንታይ ናይ ጥቅዓት ዒላማ ኾይኖም?››

ብኣስፋው ገዳሙ ዝቐረበ
(መልሲ ንኣብርሃ ደስታ፤ ኣቦ ወምበር ውድብ ዓረና)
ሃገርና ኣብ ኣዝዩ ፈታኒ ወቕቲ እያ ዘላ፡፡ በቲ ሓደ ገፅ ነንባዕሎም ዘይተኣማመኑ ውድባት ኢህወዴግ ውሽጣዊ ጎንፆም ናብ ህዝቢ ብምውራድ ነቲ ህዝቢ ከም ናይ ገበጣ ፀፀር ገይሮም እንጫወትሉ ይርአ፡፡ በቲ ኻሊእ ገፅ ድማ ኣብ ወፃኢ ሃገራት ኮይኖም ህዝቢ ከም ህዝቢ ንክፀንት ዝእውጁ ኣለው፡፡ ሰላምን ድሕንነትን ሃገር ዘቖዝሞም ከሓድቲ ፀሓዮም በሪቓትሎም ህዝቢ እንትጭፍጨፍ ከበሮ ሓምሓም እናወቕዑ ይርከቡ፡፡ ኣብ ከምዚ ዓይነት ኩነታት ስለ ዘለና እዩ እቲ ህፁፅ ኣዋጅ ተኣዊጁ ዘሎ፡፡ ምኽንያቱ፣ ብተነፃፃሪ ሃገር ምክልኻል እዩ ኣብ ዝሐሸ ኣቋም ዝርከብ፡፡

ብዝኾነ ግን፣ ኣዋጅ ይትኣወጅ ኣይትኣወጅ ኣብ ዝብሉ ክትዓት ክንፈላለ ባህርያዊ እዩ፡፡ ስልጣን ህወሓት ንምንዋሕ እዩ ተኣዊጁ ክትብል እውን መሰልኻ እዩ፡፡ እቲ ኣበሃህላ እውን ሓቅነቱ መሊእኻ ዝንፀግ ኣይኮነን፡፡ይኹን እምበር፣ ኣብ ዘን ዝስዕባ ነጥቢታት ፈፂሙ ዝተፈለየ ርእይቶ እዩ ዘለኒ እሞ ሓደ ብሓደ ንርኣየን፡፡

1. ‹‹ተጋሩ ኸ ንምንታይ ናይ ጥቅዓት ዒላማ ኾይኖም?›› ንዝብል ሕቶኻ መልሱ ‹‹ ገዛኢ ውድብ ንዕድመ ስልጣኑ ክብል ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን ሓደ እዮም ኢሉ ነጊሩዎምስ አሚኖሞ።›› ስለዝኾነ ድማ ንህዝቢ ትግራይ ምጥቃዕ ማለት ንህወሓት ምጥቃዕ እዩ ብዝብል ተርጒሞሞስ ትግራዋይ ይጥቃዕ ኣሎ ብዝብል ደምዲምካዮ፡፡ እዚ ካባኻ ዘይተፀበኹዎ ኣዝዩ ስንኩል ሰበብ እዩ፡፡ ቅድም ቀዳድም፣ ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን ሓደ ከም ዘይኮኑ ኣንዳዕዲዖም ይፈልጡ እዮም፡፡ ብስሩ ግን ህወሓት ዝበሎም ዝኣምኑ ተዝኾኑ ነይሮም ነቲ ‹‹ብፁእ ወቅዱስ›› እየ ዝትበሎም ዘይኣመኑዎ ድኣ? ንምንታይ ድኣ ዲሞክራሲያዊን ሰጓምን ውድብ እየ እሞ ኣምልኹኒ ክትብሎም ከላ ዘይኣመኑዋ? ስብከት ህወሓት ‹‹ህዝቢ ትግራይን ህወሓትን ሓደ እዮም›› ኣብ ዝብል ዝተደረኸ ድዩ? ነቶም ካልኦት ስብከታት ገዲፎም ንዚኣ ጥራይ ከመይ ገይሮም ይኣምኑዋ? ህወሓት ሓሳዊት(ዘይሰርሐቶ ሰሪሐ ኢላ እትዛረብ)፣ ኣምባገነን፣ ጨቋኒት፣ ሙሰኛ፣ ቤተሰባዊት ከም ዝኾነት ኣሚኖም ካብ ስልጣና ንከባርሩዋ ኣሎ ዝብሃል መሳረሒ ኣልዒሎም ኣለው፡፡ ስለዚ፣ ዝኾነ ይኹን ስብከት ህወሓት ክኣምኑ ኣይኽእሉን፡፡

ንምንታይ እዮም ድኣ ትግራዋይ ዘጥቅዑ ዘለው? እንተተባሂሉ ግን፣ ሓደ ፖለቲካ ሃገርና ኣዝዩ ድሑር ስለ ዝኾነ እዩ፡፡ ማለት፣ ካብቶም ድሑራት ባህሊታትና ሓደ ሕነ ምፍዳይ(family feud) እዩ፡፡ ዝኾነ ሰብ ንካሊእ በዲሉ ወይ ተቐቲሉ፣ ተተረኺቡ ንባዕሉ፣ ተዘይኮይኑ ግን ንኣባል ቤተሰቡ ይቕተል፡፡ እዚ ባህሊ ፖለቲካ ኮይኑስ መራሕቲ ህወሓት ተጋሩ ስለ ዝኾኑ ብዝብል ስንኩል ሰበብ ዘዝረኸቡዎ ትግራዋይ ብምቕታል ሕነ ይፈድዩ ኣለው፡፡ እዝይ ድማ ንሕና ተጋሩ እውን ተወለድቲ ኦሮሞን ኣምሓራን ተጋሩ ስለ ዝቐተሉ ዘዝረኸብናዮ ኦሮሞ ወይ ኣምሓራ ክንቐትል ኣለና ማለት እዩ፡፡ እዝይ እዩ እቲ ኣዝዩ ድሑር ባህሊ፡፡ ዘላቒ ሰላም ይኹን ምሕዝነት ዘየምፅእ መዕነዋይ ሃገር፡፡

ካልኣይ፣ ትግራዋይ ቁፅሩ ውሑድ ስለ ዝኾነ ቀቲልኹም ትውድእዎ ኢኹም ዝብል ስብከት ስለዝተሰበኹ፡፡ መን እዩ ሰባኺ? ኣብ ሃገር ውሽጢ ይኹን ካብ ሃገር ወፃኢ ዝተሰለፉ ፀለእቲ ህዝቢ ትግራይ፡፡ ናይ ኢሳት ኣዋጅ መን ይርስዖ? ኣንፃር ህዝቢ ትግራይ ዝተዘርኡ መርዚታት ፀላእቲ ፍረ ኣፍርዮም ትግራዋይ ይጥቃዕ ኣሎ፡፡ ትግራዋይ ንምንታይ ይጥቃዕ? ኢሉ ዝተቃወመ ሰብ ግን የለን፡፡ ‹‹ወታደር ጣልቃ አብ ዘይአተወሉ ግዜ ጥቅዓት አይተፈፀመን።›› ዝብል መርገፂ ፃዕዳ ሕሶት እዩ፡፡ ተጋሩ ኣብ ጎንደር እንትጠቀዑ ኣብ ጎንደር ወታደር ኣይነበረን፡፡ ኣብ ጅማ ከም ተመን ተቐጥቂጦም እንትቅተሉን ኣብ ኣደባባይ እንትዝርገሑን ወታደር ኣይኣተወን ነይሩ፡፡ ህዝቢ እቲ ከባቢ ግን ብፖላዊስ እቲ ክልል ተዓጂቡ ሱቕ ኢሉ ይዕዘብ ነይሩ፡፡ እቲ ህዝቢ ሻዓኡ ዘይድሐኖም ድኣ? ኣብ ወልድያን ቆቦን ወታደር ምስ ኣተወ ኣይኮነን ንብረትን ህይወትን ተጋሩ ዝፀነተ፤ ወታደር ምስ ኣተወ እማ ሰጥ ለጥ ኢሉ እዩ፡፡ ንምንታይ ንክሕድ ኣብርሽ? ዘላቒነት ኣይህልዎን እሞ ጎና ጎኒ እቲ ፖለቲካዊ ፍታሕ ክመፅእ ኣለዎ ኣብዝብል ክንስማዕማዕ ንኽእል፡፡ ህፁፅ ኣዋጅ ተኣዊጁ እናሃለወ ግን ዝዓነየ ንበረት ይኹን ዝጠፍአ ህይወት የለን፡፡

ስለዝይ ‹‹ብስሩኸ ህዝቢ ኦሮሞ እንተዘይሓልዩዎም ወታደር ከመይ ገይሩ ይሕልዎም?›› ንዝብል ሕቶኻ እውን መልሱ ግልፂ እዩ፡፡ ህዝቢ ኦሮሞ ክሕልዎም ኣብዘይኽኣለሉ እዋን ወታደር ጣልቃ ኣትዩ ኣንፃራዊ ምርግጋዕ ስለ ዘስፈነ፡፡ ህዝቢ ኣማ ነይሩ፣ ኣሎ ክቕፅል እውን እዩ፡፡ ብስሩ እውን ግን፣ ህዝቢ ንህዝቢ ዝሕልው ተዝኾን ነይሩ እማ ወታደር ኣይመድለየን፡፡እዝይ ንዓኻ ምንጋር ላግፂ ከይመስል፡፡

2. ‹‹ተጋሩ ዝጥቅዑ ዘለው ብሰንኪ ግፍዒ ህወሓት እዩ።›› ዝብል መርገፂኻ ‹‹ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን ሓደ እዮም›› ብዝብል ድሁል ስነ ሓሳብ ጥራሕ እዩ ሓቂ ክኾን ዝኽእል፡፡ ህወሓት ንህዝቢ ትግራይ እውን እዩ ዝጭቁን ዘሎ፤ ኣብ ዝሓለፈ መግለፂኡ ብግልፂ ኣሚንሉ እዩ፡፡ ህዝቢ ትግራይ ንባዕሉ ተገፋዒ ኮይኑ እንሃለየ ብሽም ህወሓት ክጥቃዕ ግቡእ ኣይኮነን፡፡ ብዓይኒ ሕጊ ገበን እዩ! ብስነ ምግባር እንስሳዊነት እዩ! ብስትራቴጂ ደረጃ እውን ስሑት እዩ፡፡ ስለዝይ፣ እቶም ንትግራዋይ ዘጥቅዑ ዘለው ብዓይኒ ሕጊ፣ ስነ ምግባርን ዘላቒ ረብሓን ገቢጦም ከይኮነስ ቦሎ ስለ ዝተብሃሉ ጥራሕ እዩ፡፡ ተግባሮም ኢሞራል፣ ኢምኽኒያታዊን ዘይሕጋውን ከም ዝኾነ እውን ኣይፈልጡን፡፡ ምኽንያቱ፣ ብፕሮፓጋንዳ ሰብኣዊ ባህሪያቶም ተገፊፎም፣ ተሸከምቲ ኩምራ ፅልኣት ኮይኖም ስለ ዝተዓወሩ እዩ፡፡ ብዝኾነ ይኹን መኽንያት ህዝቢ ምጥቃዕ ጌጋ እዩ፡፡ ህዝቢ ንምጥቃዕ ድልው ንዝኾነ ግን መኽንያት ኣይስእንን፡፡ ንህዝቢ ትግራይ ወሪድዎ ዘሎ ‹‹ ፀዊዕኻ ፅልኢ›› እዩ፤ ዘይውዓሎ፣ ዘይማዩ ዘይሰማዩ እዩ ዝጥቃዕ ዘሎ፡፡ እንተንኣሰ ንሕና ተጋሩ በዘይ ክንስማዕማዕ ይግባእ፡፡

ብስሩ እውን ግን፣ ንህወሓት ኣመኽኒኻ ንህዝቢ ትግራይ ምጥቃዕ ሐዚ ዝተጀመረ ኣይኮነን፡፡ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ከተማ ሓውዜን ዕዳጋ መዓልቲ ብነፈርቲ ደርጊ እንትድብደብን ልዕሊ 2500 ህይወት ተጋሩ እንትጠፍእን እውን ብህወሓት እዮም ኣመኽኒዮም፡፡ እቲ ሓቂ ግን፣ ህዝቢ ትግራይ ንምጥቃዕን ብኡ ኣቢሎም ድማ ንህወሓት ይኹን ንመላእ ህዝቢ ትግራይ ንሓንሳብን ንሓዋሩን ንምብርካክን ካብ ዝነበሮም ልዑል ባህጊ ተላዒሎም እዮም ነቲ ገበን ፈፂሞሞ፡፡

3. ‹‹ዝኾነ ይኹን ህዝቢ ንመሰሉ እንትቃለስ ክንድግፎ እዩ ዝግባእ።›› ዝብል መርገፂኻ እቲ ዝኽተሎ መንገዲ እዩ ዝውስኖ ብሃላይ እየ፡፡ መሰል ካልኦት ህዝቢታት ከይጥሓሰ ዝሓትት ተኾይኑ ክሕገዝ ኣለዎ፡፡ ከምቲ ሐዚ እንርእዮ ዘለና መሰል ህዝቢ ትግራይ ጨፍሊቁ ንዝመፅእ ግን ክንቃለሶ እምበር ክንድግፎ ኣይግባእን፡፡ እንተንኣሰ፣ ብግልፂ ኣትሪርና ክነውግዞ ይግባእ፡፡ ሕነ ብምፍዳይ ዝመፅእ ፖለቲካዊ ስልጣን ብፈደይቲ ሕነ ከም ዝፈርስ ክፍለጥ ይግባእ፡፡

4. ‹‹ዓረና ስልጣን ምስ ሓዘ ህዝቢ ትግራይ አይጥቃዕን። ምኽንያቱ ዓረና አብ ናይ ካልኦት ክልላት ውሽጣዊ ዋኒን እናአተወ አይሕምዙቅን።›› ዝብል ኣበሃህላ ትኽክል ተኾይኑ፣ ዓረና ስልጣን ምስ ሓዘ ካልኦት(ኦፌኮ) ኣብ ስራሕቲ ዓረና ጣልቃ ስለ ዝኣተዩ ህዝቢ ትግራይ እውን ብሄሮም ምስቶም ጣልቃ ዝኣተዩ ንዝኾኑ ሰባት ክቀትል ኣለዎ ማለት እዩ፡፡ እዝይ ግን ርትዓዊ ኣይኮነን፡፡ ብስሩ እውን፣ እኒ ኦፌኮ ኣብስራሕቲኹም ጣልቃ ምስ ዝኣትውኹም ‹‹ህዝቢ ትግራይ ሳልሳይ ኣካል እዩ ዘጥቅዐካ ዘሎ›› ዝብል ኣዋጅ ትነዝሑ ተኾይንኹም ንህዝቢ ትግራይ ኣይትረብሑን፡፡ ከምቲ ዝበልካዮ ‹‹ህዝቢ ብዝመረፆም ተወከልቱ እዩ ዝመሓደር።›› ህዝቢ ኦሮሞን ኣምሓራን ኦህዴድን ብኣዴንን ከም ዝውክልዎም ኣሚኖም ኣለው፡፡ ስለዝይ፣ ክቃወሙ ዝነበሮም ንቶም ወከልቲና እዮም ዝብልዎም እምበር ንህዝቢ ትግራይ ክኾን ኣይምነበሮን፡፡ ሃፅ ተበለ ንህወሓት እምበር ንህዝቢ ትግራይ ክቐትሉን ንብረቱ ከዕንውን ዘኽእሎም ስነ መጎት፣ ሕጊ ይኹን ስነ ምግባር የለን፡፡

5. ኣብ መወዳእታ ‹‹ህዝቢ ብህዝቢ እምበር ብወታደር አይሕሎን።›› ኢልኻ ኣለኻ፡፡እቲ ዘላቒ ዋሕስና ከምቲ ዝበልኻዮ ዴሞክራሲ ምስፋን እዩ፡፡ ይኹን እምበር፣ ህዝቢ ፀረ ህዝቢ ክኾነ ከም ዝኽእል ናይ ሃገርና ይኹን ናይ ዓለም ታሪኽ የምህረና፤ ብዝተፈላለዩ መኽንያታት፡፡ ህዝቢ ኣንፃር ካሊእ ህዝቢ ወይ ነንባዕሉ እንትጠቃቃዕ ናይ ፀጥታ ኣካላት ግደኦም ክፃወቱ ይግባእ፡፡

ፈለማ በቲ ስሩዕ ፖሊስ፤ ልዕሊ ኣባላት ፖሊስ ተኾይኑ ወይ ደማ ፖሊስ ድሕንነት ዜጋታት ምሕላውን ሰላም ምስፋንን ገዲፉ ኣንፃር ሰላምን ምርግጋዕን እንትኾኑ( ኣብ ዝተፈላለዩ ክልላት ኦሮሚያን ኣምሓራን ከም ዝተርኣየ) ሃገር ምክልኻል ጣልቃ ክኣትው ናይ ግድን እዩ፡፡ ከላኸሊ ሃገር ይትረፍ ኣብ ሃገርና ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ኣፍሪካ እውን እናኸደ ሰላም ይዕቅብን ይሽለምን እንድዩ ዘሎ ግዲ? ወይስ ካብ ካሊእ ሃገር ዝመፅአ ወታደር ሰላምን ምርግጋዕን ነከስፍን እዩ ዝድለ?

ብመሰረቱ፣ ዲሞክራሲ ክሰፍን ዝኽእል ሕቶና እውን ዲሞክራሲያዊን ምዕቡልን እንተኾይኑ ጥራሕ እዩ፡፡ ሕቶኦም፣ ሕቶ ፍትሒ፣ ዲሞክራሲ፣ ነፃነት፣ ማዕርነት፣ ሰላምን ምዕባለን ተኾይኑ ሰብ ከይቀተሉ፣ ንብረት ከየዕነው ዘይሓቱ? እቲ ስርዓት ስለ ዝቐትልን ንብረት ስለ ዘጥፍእን(ብሙስና ወዘተ) ኣይኮነን ድዮም ዝቃወሙዎ ዘለው? ንምንታይ ድኣ ባዕልቶም ከምኡ ይገብሩ? ካብቲ ዝቃወሙዎ ስርዓት ድኣ ብምንታይ ይሐሹ?

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *